Stal nierdzewna to nie tylko skład chemiczny i odporność na rdzę – to również konkretne oznaczenia, klasy, normy międzynarodowe i wykończenia powierzchni, które mają realny wpływ na wybór materiału. Sugerujemy traktować temat całościowo, bo w rzeczywistości to, co wybierzesz – śrubę A4-80 czy blachę w wykończeniu 2B – może przesądzić o trwałości całego projektu. Poniżej wyjaśniamy wszystko, co istotne: od symboli na śrubach, przez skróty norm EN i AISI, po mapowanie oznaczeń i analizę chropowatości.

Gatunki stali nierdzewnej – co faktycznie je różni?

W praktyce stal nierdzewną dzieli się na pięć głównych grup, z czego tylko dwie są szeroko stosowane na co dzień. Pozostałe mają swoje konkretne nisze. I właśnie dlatego w naszej ofercie jasno rozgraniczamy materiały według ich funkcji – bo inny gatunek pracuje w kuchni, inny w marinie, a jeszcze inny w twardym przemyśle.

Najpopularniejsze typy stali nierdzewnej to:

• austenityczne – elastyczne, spawalne, niemagnetyczne, bardzo odporne na rdzę,
  
• ferrytyczne – tańsze, magnetyczne, do wnętrz i neutralnych środowisk,
  
• martenzytyczne – twarde, ostre, często stosowane w ostrzach i narzędziach,
  
• dupleksowe – bardzo wytrzymałe, ale trudniejsze w obróbce,
  
• PH (hartowane przez wydzielanie) – wysoce specjalistyczne, do wymagających zastosowań.
  

Sugerujemy traktować ten podział jako punkt wyjścia – nie wszystkie projekty potrzebują „najwyższej klasy”, ale też nie każdy materiał zniesie wilgoć, chlorki i wysokie temperatury jednocześnie.

Odpowiedni dobór klasy wytrzymałości, twardości i gatunku stali ma kluczowe znaczenie dla trwałości połączenia. Jeśli temat Cię interesuje głębiej, zachęcamy do przeczytania naszego poradnika na temat dopasowywania twardości śruby do aktualnego zastosowania.

Oznaczenia stali nierdzewnej – jak rozszyfrować symbole typu 1.4301, 304 czy X5CrNi18-10?

Sugerujemy nie bać się tych oznaczeń – to nie jest wiedza zarezerwowana wyłącznie dla inżynierów. Oznaczenia stali nierdzewnej w systemach EN i AISI dają się zrozumieć, jeśli zna się kilka kluczy. I właśnie dlatego warto o nich pisać – bo wybierając konkretny materiał z oferty, dobrze wiedzieć, co właściwie oznacza 1.4301 albo dlaczego 304 to nie tylko liczba.

Dwa główne systemy, z jakimi można się spotkać:

• EN (europejski) – alfanumeryczny (np. X5CrNi18-10) i numeryczny (np. 1.4301),
  
• AISI (amerykański) – czterocyfrowy (np. 304, 316, 430).
  

Oznaczenie X5CrNi18-10 można rozczytać w prosty sposób: X = stal wysokostopowa, 5 = 0,05% węgla, Cr = chrom, Ni = nikiel, 18-10 = zawartość tych pierwiastków w %. To dokładnie to samo, co 1.4301 w normie EN i 304 w systemie AISI. I co ważne – wszystko to odnosi się do tej samej stali nierdzewnej austenitycznej, najczęściej stosowanej w branży spożywczej, gastronomicznej i sanitarnej. W naszej ofercie znajduje się cała gama produktów oznaczanych zarówno zgodnie z normą europejską, jak i amerykańską – dlatego podanie numeru 304 czy 1.4301 nie powinno już budzić wątpliwości.

Klasy stali nierdzewnej a odporność na korozję – dlaczego różnice w Cr, Ni i Mo zmieniają wszystko?

Odporność na korozję nie bierze się znikąd – i właśnie dlatego sugerujemy zwracać szczególną uwagę na skład chemiczny, bo to on robi największą różnicę. Czasem wystarczy 2% więcej molibdenu albo inna proporcja niklu, by materiał był o klasę lepszy. Albo droższy. Albo – co gorsza – całkowicie nietrafiony w danym środowisku. Dlatego rozsądny wybór klasy stali to coś więcej niż formalność. To decyzja, która wpływa na trwałość, bezpieczeństwo i… budżet.

Najważniejsze pierwiastki mają konkretne znaczenie:

• chrom (Cr) – tworzy warstwę ochronną, minimum 10,5% to warunek nierdzewności,
  
• nikiel (Ni) – poprawia odporność i elastyczność, ułatwia spawanie,
  
• molibden (Mo) – zwiększa odporność na wżery i korozję szczelinową, zwłaszcza w kontakcie z solą.
  

Co ciekawe, istnieje prosty wskaźnik – PREN, czyli „Pitting Resistance Equivalent Number”, który pozwala szybko ocenić odporność na korozję danego gatunku. Stal 304 ma PREN ok. 18–20, a 316 – już 24–26. To oznacza, że w warunkach morskich czy w środowisku chemicznym różnica będzie odczuwalna bardzo szybko – czasem po tygodniach, a nie latach. Uważamy, że klient powinien mieć taką wiedzę pod ręką, dlatego każda karta techniczna w naszym sklepie zawiera nie tylko skład, ale i szacunkową wartość PREN.

Stal 304 może sobie z takim środowiskiem po prostu nie poradzić. W takich przypadkach lepiej sięgnąć po śruby kwasoodporne – z potwierdzoną wytrzymałością i certyfikowaną odpornością na agresywne media.

Chcesz zgłębić temat? Przeczytaj nasz poradnik o tym, jak odróżnić stal nierdzewną od kwasowoodpornej.

Oznaczenie stali kwasowej – kiedy stal jest „kwasoodporna” i które gatunki faktycznie nią są?

Nie każda stal nierdzewna jest kwasoodporna, choć to często spotykane uproszczenie. W rzeczywistości stal „kwasoodporna” to taka, która znosi kontakt z kwasami organicznymi i nieorganicznymi – a to już wyższy poziom odporności. W praktyce za kwasoodporne uważa się najczęściej stale typu 316 i 316L, zawierające dodatek molibdenu, który zwiększa odporność na działanie agresywnych środowisk. Stal 304 (czyli klasyczna nierdzewka) może sobie z takim środowiskiem po prostu nie poradzić.

Jakie oznaczenia faktycznie świadczą o stali kwasoodpornej?

• 1.4401 / 316 – podstawowa kwasoodporna, popularna w przemyśle.
  
• 1.4404 / 316L – wersja niskowęglowa, preferowana do spawania.
  
• A4-70, A4-80 – oznaczenia śrub nierdzewnych odpornych na kwasy (ISO 3506).
  
• PREN na poziomie 24 i więcej.
  

Uważamy, że najlepiej zawsze patrzeć na zastosowanie. Do środowisk kwaśnych, zasolonych, z wodą morską lub chemikaliami – tylko stal kwasoodporna. W naszej ofercie stale typu 316 są jasno oznaczone i opatrzone dokumentacją, która pozwala uniknąć pomyłek. Co ważne – warto też zwrócić uwagę na normę, np. EN 10088, gdzie dokładnie określono zakresy składu i odporności na działanie różnych związków. To właśnie tam znajdziesz różnice, których gołym okiem nie widać.

W naszej ofercie można znaleźć blachy, profile i rury z różnymi wykończeniami – zawsze z dokładnym opisem chropowatości. W przypadku zastosowań zewnętrznych i estetycznych polecamy również podkładki i wkręty ze stali nierdzewnej, które dzięki precyzyjnemu wykończeniu zachowują estetykę nawet po latach eksploatacji.

Oznaczenie śrub według ISO 3506 – A2-70, A4-80 i co za tym stoi?

Te oznaczenia nie są przypadkowe – A2-70, A4-80 czy A4L-70 mówią konkretnie, z jakiego gatunku stali wykonano śrubę i jaka jest jej klasa wytrzymałości. ISO 3506 to norma, która dokładnie to reguluje. Wbrew pozorom, ten system nie jest trudny – wystarczy poznać trzy podstawowe elementy.

• Grupa stali: A (austenityczne), F (ferrytyczne), C (martenzytyczne), D (dupleksowe).
  
• Cyfra: np. 2 lub 4 – odnosi się do gatunku (304 lub 316).
  
• Klasa wytrzymałości: 50, 70, 80 lub 100 = minimalna wytrzymałość na rozciąganie w N/mm² ÷ 10.
  

Przykład: A4-80 to stal austenityczna 316 z wytrzymałością 800 N/mm². W naszej ofercie to najczęściej wybierany wariant do konstrukcji narażonych na wilgoć, wodę morską czy chemię technologiczną. Uważamy, że ten typ oznaczeń daje gwarancję – jeśli śruba jest opisana zgodnie z ISO 3506, wiadomo, czego się po niej spodziewać. A to – przy projektach infrastrukturalnych – bezcenne.

W naszej ofercie znajdziesz szeroki wybór śrub nierdzewnych i kwasoodpornych zgodnych z normą ISO 3506 – dostępne są różne klasy, gwinty i typy łbów.

Oznaczenia i normy międzynarodowe – jak czytać EN 10088, ASTM A240 i UNS?

W oznaczeniach stali łatwo się pogubić, zwłaszcza gdy spotykają się różne standardy: europejski EN, amerykański AISI i międzynarodowy UNS. Uważamy, że warto je znać choćby w podstawowym zakresie, bo dzięki temu łatwiej porównać produkty z różnych źródeł. A to szczególnie ważne w branży, gdzie detale mają znaczenie.

Najczęściej spotykane oznaczenia poniżej.

• EN 10088 – główna norma europejska, zawiera wszystkie typy stali, ich skład i zastosowanie,
  
• ASTM A240 / A276 / A312 – normy amerykańskie określające blachy, pręty i rury,
  
• UNS (Unified Numbering System) – pięciocyfrowy kod np. S30400 = AISI 304 = 1.4301 (EN).